أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى
416
فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )
ص 3 ابن بزّاز ( 6 ) درويش توكّل بن اسماعيل بن حاج محمد اردبيلى ، معروف به ابن بزّاز صاحب كتاب صفوة الصفا . تاريخ تولّد ابن بزّاز معلوم نيست . همين قدر مىدانيم كه در قرن هشتم زندگى مىكرده و از مريدان شيخ صفى الدّين اردبيلى بود . كتاب وى در مناقب و احوال و گفتههاى شيخ صفى است و در حقيقت يگانه مأخذى است كه پيش از تشكيل سلسلهء صفويّه ، در نسب اين خاندان ، در سال 759 ه . ق . تأليف شده است . اين كتاب را در عصر شاه طهماسب صفوى شخصى به نام مير ابو الفتح حسينى اصلاح و تصحيح كرده است . تاريخ فوت ابن بزّاز را به سال 800 ه . ق . نوشتهاند . ( نك : صفوة الصفا ص 16 ) ص 3 ابراهيم ادهم : ( 7 ) ابو اسحاق ابراهيم بن ادهم بن منصور بن زيد بلخى ، از عرفا و زهاد نيمهء اوّل قرن دوم هجرى است كه در حدود سال 100 و يا به قولى در 80 هجرى قمرى در خانوادهاى متموّل از قبيلهء بنى تميم به دنيا آمد . پدر او را از ملوك خراسان دانستهاند . دربارهء گسستن وى از زندگى پرتجمّل و روى آوردن به سير و سلوك عرفانى روايتهاى مختلف نقل كردهاند و شاعرانى چون عطار و مولوى ، حديث زندگى او را به نظم كشيدهاند و محل تولّد وى را به بلخ و برخى مكّه ثبت كردهاند . ابراهيم پس از شوريدگى حال و روى آوردن به عرفان و تصوّف بلخ را ترك كرد و به نيشابور رفت . مدّت 9 سال در نيشابور مقيم شد ، سپس به مكّه مهاجرت كرد و مجاورت خانهء خدا برگزيد و با چند تن از اوليا چون فيضل عياض و سفيان ثورى و ابو يوسف غسولى همنشين شد و به قولى محضر امام محمد باقر ( ع ) را نيز درك كرد و سرانجام در سال 161 يا 162 در شام درگذشت . شخصيّت ابراهيم ادهم در ادبيات و تصوّف اسلامى نمونه بارزى از زهد و تقواست و نام وى زبانزد اهل طريقت و شعراى صوفى مشرب است . ( نك : ابراهيم ادهم زندگى و سخنان او ؛ طرايق الحقايق ، ج 2 ، ص 113 به بعد ؛ تذكرة الاوليا ، صص 106 - 85 )